Εμπειρίες απο την πρώτη γραμμή #1


Διευθυντικός αυταρχισμός, αντιτσιγγανισμός και κοινωνική εργασία

 

Το παρόν κείμενο εγκαινιάζει τη σειρά παρεμβάσεων απο κοινωνικούς λειτουργούς που μεταφέρουν την εμπειρία τους απο την πρώτη γραμμή. Μπορείται να συνεχίσετε να στέλνετε τις ιστορίες, σχόλια οι φωτογραφίες σας στο socialworkaction@gmail.com

Πριν λίγο καιρό, δούλευα ως επικουρικό προσωπικό (με σύμβαση 1 έτους) σε ένα Κέντρο Υγείας, μιας επαρχιακής πόλης στη Πελοπόννησο. Καθώς δεν γνώριζα καθόλου εκείνη τη πόλη, το πρώτο κυρίως διάστημα έκανα αρκετές συναντήσεις με ανθρώπους για να γνωρίσω μέσα από αυτούς τον τόπο και τα προβλήματα που τυχόν είναι πιο πιεστικά από άλλα και έτσι να θέσω και τους πρώτους μου επαγγελματικούς στόχους. Σύντομα έμαθα ότι στη πόλη υπάρχει ένας αυτοσχέδιος καταυλισμός τσιγγάνων. Γυρίζοντας στο Κ.Υ από την δεύτερη ή τρίτη μου επίσκεψη στον καταυλισμό με περίμενε μια έκπληξη! Η ψυχολόγος του Κ.Υ με ενημέρωσε ότι είχαμε μια απρόσμενη επίσκεψη στο γραφείο! Μια κυρία –κάτοικος της περιοχής- είχε πάει στην υπηρεσία και οριόμενη την ρώτησε αν επισκεπτόμαστε σαν Κ.Υ τον καταυλισμό. Η συνάδελφός μου της απάντησε θετικά και η κυρία της ανταπάντησε «να ξέρετε ότι εμείς αισθανόμαστε ρατσισμό για τους τσιγγάνους».

 

Με τον καιρό και τις συχνές επισκέψεις μου στον καταυλισμό απέκτησα μια πολύ καλή εικόνα των άθλιων συνθηκών διαβίωσης αυτών των ανθρώπων και ταυτόχρονα είχα ήδη αρχίσει να χτίζω σχέσεις εμπιστοσύνης με  τους τσιγγάνους του καταυλισμού. Στον καταυλισμό ζούσαν μόνιμα περίπου 10-15 οικογένειες εκ των οποίων 20-30 ήταν ανήλικα παιδιά, με τον αριθμό αυτό να αυξάνεται ανά περιόδους καθώς κάποιες οικογένειες επιστρέφανε εκεί μετά το τέλος διάφορων γεωργικών ή άλλων εργασιών. Ο καταυλισμός αποτελούνταν από αυτοσχέδια παραπήγματα, δεν υπήρχε αποχέτευση, ρεύμα και νερό. Από τα παιδιά που ζούσαν μόνιμα εκεί, κανένα δεν είχε κάνει τα απαραίτητα εμβόλια και κανένα δεν είχε παρακολουθήσει ούτε καν για ένα μικρό διάστημα το σχολείο. Μόνο ελάχιστα παιδιά είχαν εμβολιαστεί και ήταν κυρίως αυτά όπου ζούσαν κάποιους μήνες σε άλλες περιοχές (κυρίως σε δήμους της Αττικής).

 

Σε μια από τις επισκέψεις μου στον καταυλισμό, μια τσιγγάνα με παρακάλεσε να πάω στο σπίτι της για να δω κάτι στην κόρη της που την ανησυχούσε. Στο σπίτι της συνάντησα μια νεαρή κοπέλα γύρω στα 20, η οποία ανοίγοντας το πουκάμισό της, μου έδειξε έναν πυώδες όγκο σε μέγεθος μικρού πορτοκαλιού ανάμεσα στο στήθος της. Λίγο πριν ,μια νεαρή μητέρα μου έδειξε το πόδι της (περίπου 6χρονης) κόρης της, η οποία είχε μια τεράστια πληγή, εμφανώς μολυσμένη και με «περίεργες» φυσαλίδες… Φεύγοντας για το Κ.Υ πήρα μαζί μου τις γυναίκες και το παιδί. Οι γιατροί του Κ.Υ διέγνωσαν σταφυλόκοκο …παραμελημένο και προχωρημένο σταφυλόκοκο και στις δύο περιπτώσεις…. Συνέστησαν άμεση χορήγηση ισχυρών αντιβιώσεων, συνεχή φροντίδα και καθαριότητα της περιοχής. Τι απ’όλα μπορούσε να εξασφαλιστεί άμεσα; Τίποτα…. Η νεαρή κοπέλα και το παιδί ήταν ανασφάλιστοι. Δεν είχαν καν το βιβλιάριο ανασφαλίστων της Πρόνοιας που καλύπτει την χορήγηση των απαραίτητων φαρμάκων από το φαρμακείο του νοσοκομείου. Άρχισα να κάνω ενέργειες για να βοηθήσω τις γυναίκες να βγάλουν το βιβλιάριο της Πρόνοιας. Για την έκδοση βιβλιαρίου από την Πρόνοια της οικείας –τότε- Νομαρχίας απαιτείται, μεταξύ άλλων, και ένα χαρτί (πχ. το πιστοποιητικό οικογενειακής κατάστασης ή μια βεβαίωση από το δημοτολόγιο) που να πιστοποιεί ότι πράγματι πρόκειται για μόνιμους κατοίκους της εμβέλειας της συγκεκριμένης Νομαρχίας. Ωστόσο, οι περισσότεροι Δήμοι, που μέχρι στιγμής έχω συναντήσει, κάνουν το παν για να μην αναγνωρίσουν ως δημότες τους τσιγγάνους…. Γιατί; Γιατί για όσο καταφέρνουν να μην τους αναγνωρίζουν ως δημότες τους, με έναν γραφειοκρατικό και ταυτόχρονα απάνθρωπο τρόπο νομίζουν ότι νομιμοποιούνται να λένε ότι στον δήμο τους δεν υπάρχουν τσιγγάνοι, και φυσικά δεν υπάρχει καταυλισμός, δεν υπάρχουν στον δήμο τους άνθρωποι που να ζουν χωρίς νερό, ρεύμα, θέρμανση, υπηρεσίες υγείας, παιδεία…..και έτσι δεν χρειάζεται να παρέχουν τίποτα σ’αυτούς τους ανθρώπους. Τα πιστοποιητικά οικογενειακής κατάστασης της νεαρής κοπέλας και του παιδιού ήταν από έναν δήμο του Ν.Αττικής, παρόλο που τόσο το παιδί όσο και η νεαρή κοπέλα γεννήθηκαν και μεγάλωσαν στον συγκεκριμένο καταυλισμό. Τώρα που δουλεύω στην Πρόνοια ξέρω ότι ακόμα και αυτοί οι τσιγγάνοι να τρέχανε να βγάλουνε βιβλιάριο ανασφαλίστων στην Νομαρχία όπου ήταν εγγεγραμμένοι, πάλι θα αντιμετώπιζαν πρόβλημα γιατί στην αίτησή τους θα έπρεπε να δηλώσουν μια διεύθυνση μόνιμης κατοικίας εντός του νομού και έτσι η αίτησή τους μπορεί και πάλι να ήταν απορριπτέα… Ο δήμος επίσης στον οποίο ήταν πραγματικά κάτοικοι αρνιόταν πεισματικά να τους αναγνωρίσει ως μόνιμους κατοίκους… «Φυσικά» δεν υπήρχε καμία πιθανότητα αυτοί οι άνθρωποι να πάρουν δωρεάν τα φάρμακα που χρειαζόντουσαν όχι μόνο γιατί ήταν πρακτικά αδύνατον να βγει άμεσα- τουλάχιστον- άκρη με τα βιβλιάρια ασφάλισής τους, αλλά και γιατί ακόμα και να είχαν βιβλιάριο, θα έπρεπε να ταξιδέψουν 3 ώρες με το αυτοκίνητο για να φτάσουν ως το νοσοκομείο και να επιστρέψουν, καθώς τα υπηρεσιακά αυτοκίνητα ή ασθενοφόρα του νοσοκομείου δεν αναλαμβάνουν την προμήθεια των Κ.Υ με φάρμακα που δικαιούνται οι ασφαλισμένοι της Πρόνοιας.  Τελικά, τις αντιβιώσεις του παιδιού και της νεαρής κοπέλας τις πλήρωσε μια συνάδελφός μου επισκέπτρια υγείας η οποία ευαισθητοποιήθηκε με την εικόνα αυτής της απάνθρωπης παραμέλησης… Την ίδια μέρα, στο διάδρομο με πιάνει ο διευθυντής του Κ.Υ και μου λέει «Μην αρχίσεις και μου τους κουβαλάς εδώ»…. Από εκείνη τη μέρα, κάθε φορά που έμπαινε τσιγγάνος-α στο Κ.Υ και ερχόταν να με βρει, ένιωθα συγκλονιστικά χαρούμενη αλλά ταυτόχρονα ένας μικρός φόβος ότι το «σύστημα» θα αντιδράσει σύντομα «γαργαλούσε» δυσάρεστα αυτή τη χαρά…

 

Ο φόβος μου επιβεβαιώθηκε λίγες μέρες αργότερα, όταν ο διευθυντής του Κ.Υ μου έκανε έγγραφη αναφορά την οποία κοινοποιούσε και στον γενικό διευθυντή του Νοσοκομείου. Φυσικά, στην αναφορά δεν με εγκαλούσε ανοιχτά να απολογηθώ γιατί έφερνα στο μαγαζάκι του τσιγγάνους… Σε εκείνη την αναφορά λοιπόν(την οποία φυλάττω οσάν τίτλο τιμής βεβαίως) με κατήγγειλε για αυθαίρετη κατάληψη ενός ιατρείου (!!!), για πρόκληση ζημιάς στην αισθητική του ΚΥ (γιατί είχα κολλήσει κάτι αφίσες από το ΚΕΘΕΑ κ το ΕΠΑΨΥ) και για αυθαίρετες εξόδους εκτός Κ.Υ  (εδώ φυσικά στοχοποιούσε τις επισκέψεις μου στον καταυλισμό)… Τι έγινε μετά από αυτήν την αναφορά; Με ανάγκασε και απέσυρα όλες τις αφίσες του ΚΕΘΕΑ αφήνοντας την «αισθητική» του Κ.Υ να την κοσμούν μονάχα τα πορτρέτα των εφοπλιστάδων που είχαν ευεργετήσει το Κ.Υ, με στρίμωξε σε ένα γραφείο μιας άλλης συναδέλφου παραχωρώντας μου ένα παιδικό γραφείο (τάχα για να με υποτιμήσει) το οποίο σήκωνα με τα γόνατά μου και ήμουν η μοναδική υπάλληλος στο ΚΥ που έπρεπε να δίνω τόσο συχνά αναφορά για το τι κάνω και με ποιον-α έχω επαγγελματικό ραντεβού.  Ευτυχώς και είχα προλάβει να κάνω μια γερή συμμαχία με δύο γυναίκες οι οποίες ήταν κάτοικοι της περιοχής και που ήταν ιδιαίτερα ευαισθητοποιημένες για τον κοινωνικό αποκλεισμό που υπέφεραν οι τσιγγάνοι του καταυλισμού. Με αυτές τις γυναίκες καταφέραμε τελικά να φροντίσουμε να εμβολιαστούν τα περισσότερα παιδιά του καταυλισμού και να κάνουμε κάποιες πρώτες προσπάθειες για την ένταξη των παιδιών στο σχολείο (δυστυχώς χωρίς κάποιο καλό αποτέλεσμα).

 

Εκείνο το διάστημα, ο Δήμος με την βοήθεια της αστυνομίας και ΠΑΡΑΝΟΜΑ, έκανε εφόδους, και ορίζοντας αυθαίρετα μια ημερομηνία, έλεγαν στους τσιγγάνους ότι πρέπει να εγκαταλείψουν τον καταυλισμό. Σημειώνω εδώ, ότι η εκδίωξη των τσιγγάνων από έναν καταυλισμό δεν είναι απλά απάνθρωπη αλλά και παράνομη καθώς υπάρχει νόμος που ορίζει ότι οι Δήμοι για να μπορούν να ζητήσουν από τους τσιγγάνους να φύγουν από έναν καταυλισμό, οφείλει να έχει εξασφαλίσει έναν άλλον χώρο στον οποίο θα τηρούνται πλήρως συνθήκες μιας αξιοπρεπούς διαβίωσης (αποχέτευση, παροχή νερού κ ρεύματος, κάδοι απορριμμάτων κλπ). Αλλά η απάνθρωπη στάση του Δήμου δεν σταματούσε εκεί. Ταυτόχρονα, με υπογραφές του δημάρχου και των αντιδημαρχέων γινόντουσαν μηνύσεις μεμονωμένα σε τσιγγάνους ότι βάζουν φωτιά στη χωματερή του χωριού (κάτι που αλήθευε γιατί οι τσιγγάνοι συγκεντρώνανε σίδερο από την χωματερή για να πουλήσουν) αλλά η φωτιά στη χωματερή ήταν της πάσης γνωστό ότι ήταν πρακτική του ίδιου του δήμου για να μειώσει τον όγκο των σκουπιδιών!! Και στις δύο αυτές περιπτώσεις, η παρέμβαση του συνηγόρου του πολίτη ήταν ευτυχώς καταλυτική! Άλλη τεράστια περιπέτεια κι αυτή, αλλά ας μην επεκταθώ παραπάνω και γράψω ταινία μικρού μήκους….

 

Υπήρξαν πολλές φορές σε όλη εκείνη τη περίοδο που σκεφτόμουνα «μήπως φταίω εγώ και προκαλώ την αρνητική στάση του διευθυντή μου;», μήπως αν ήμουν περισσότερο ευέλικτη, πιο γλυκιά, πιο «καλή» μαζί του, μήπως αν τον κολάκευα που και που, του αναγνώριζα πιο πολύ τη θέση του και τον ρόλο του ….. ή μήπως θα έχανα απλά τον χρόνο μου; Επέλεξα να μείνω στα γεγονότα, στα γεγονότα που έδειχναν ότι οι τσιγγάνοι του καταυλισμού υπέφεραν για δεκαετίες ολόκληρες από τον κοινωνικό αποκλεισμό που οπωσδήποτε δεν ήταν αποτέλεσμα αυτού που έκανα ή δεν έκανα εγώ…. Δεν ήταν καν αποτέλεσμα μιας προσωπικής εμπάθειας μεταξύ κάποιων προσώπων… και οπωσδήποτε δεν ήταν αποτέλεσμα μιας πολιτικά ουδέτερης επαγγελματικής δραστηριότητας του διευθυντή μου…. Ο διευθυντής του Κ.Υ ήταν ο πρώην δήμαρχος του τόπου για 8 χρόνια, και τον καιρό που ήμουν εγώ εκεί, ήδη εκείνος προετοιμαζόταν να διεκδικήσει ξανά τη δημαρχία… όπου και την πήρε…Ούτε ο αντιτσιγγανισμός του ήταν απλά μια ψυχολογική/συναισθηματική αντιπάθεια προς τους τσιγγάνους (όχι ότι αυτό θα τον δικαιολογούσε). Αντίθετα, ήταν αποτέλεσμα μιας αυταρχικής αντίληψης και αυτοαντίληψης ότι ο ίδιος δικαιούται να έχει τον πλήρη έλεγχο του να ορίζει το πόσοι δικαιούνται υπηρεσιών υγείας αλλά και γενικότερα των δικαιωμάτων τους ως πολίτες εκείνου του τόπου. Και φυσικά ήξερε πολύ καλά ότι στην προσωπική του πολιτική ατζέντα, ο ρατσισμός της κοινωνίας θα ήταν και ο κύριος σύμμαχός του, γιατί μέσου αυτού, θα έπαιρνε και την κοινωνική «συναίνεση»  γι’αυτά που έκανε σε βάρος των τσιγγάνων αλλά και για αυτά που δεν έκανε ή δεν θα έκανε ως διευθυντής του Κ.Υ και ως αυριανός δήμαρχος.

 

 

Advertisements

Σχολιάστε

Εισάγετε τα παρακάτω στοιχεία ή επιλέξτε ένα εικονίδιο για να συνδεθείτε:

Λογότυπο WordPress.com

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό WordPress.com. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Twitter

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Twitter. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Facebook

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Facebook. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Φωτογραφία Google+

Σχολιάζετε χρησιμοποιώντας τον λογαριασμό Google+. Αποσύνδεση / Αλλαγή )

Σύνδεση με %s

Αρέσει σε %d bloggers: